Wymiana bezterminowych praw jazdy. Terminy, koszty i co grozi za zwłokę

Wymiana bezterminowego prawa jazdy stanie się obowiązkowa dla posiadaczy dokumentów wydanych przed 19 stycznia 2013 roku. Kierowcy będą musieli wymienić stare blankiety między 19 stycznia 2028 a 18 stycznia 2033 roku. Według szacunków Ministerstwa Infrastruktury proces obejmie około 15 milionów dokumentów. Obecna opłata za wydanie prawa jazdy wynosi 100 zł, a projektowane przepisy przewidują jej podwyższenie do 115,50 zł. Wymiana dokumentu nie oznacza utraty bezterminowych uprawnień ani konieczności ponownego zdawania egzaminu.

Kiedy rozpocznie się wymiana bezterminowego prawa jazdy?

Obowiązkowa wymiana bezterminowego prawa jazdy rozpocznie się 19 stycznia 2028 roku i potrwa do 18 stycznia 2033 roku. Terminy te wynikają z art. 124 ustawy o kierujących pojazdami. Oznacza to, że kierowcy posiadający stare dokumenty nie muszą wymieniać ich natychmiast, jeżeli nie zachodzą inne okoliczności wymagające wcześniejszej wymiany. Przepisy pozwalają również na złożenie wniosku przed rozpoczęciem obowiązkowego okresu.

Ustawa określa pięcioletnie ramy czasowe, ale szczegółowy harmonogram wymiany ma zostać ustalony w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw transportu. Przy jego przygotowywaniu resort ma uwzględnić możliwości urzędów oraz Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Dopóki nie zostaną opublikowane szczegółowe zasady, nie ma podstaw, by przypisywać poszczególnym rocznikom dokumentów konkretne daty wymiany. Warto przy tym pamiętać, że wymiana blankietu i utrata uprawnień to dwie różne sytuacje prawne. Szerzej pisaliśmy o tym w artykule dotyczącym nowych przepisów drogowych dotyczących utraty prawa jazdy.

Kogo obejmuje obowiązkowa wymiana prawa jazdy?

Obowiązek wymiany obejmuje prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 roku, również te określane jako bezterminowe. Kluczowe znaczenie ma data wydania dokumentu, a nie wiek kierowcy czy moment pierwszego uzyskania uprawnień. Osoby posiadające starszy blankiet powinny sprawdzić wpisane w nim daty oraz ważność poszczególnych kategorii. Według szacunków przedstawionych przez Ministerstwo Infrastruktury wymianie może podlegać około 15 milionów dokumentów.

Nowe prawo jazdy będzie miało określony termin ważności, ale nie oznacza to automatycznego ograniczenia bezterminowych uprawnień przyznanych wcześniej. Dokumenty kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E oraz T mogą być wydawane na maksymalnie 15 lat, jeżeli nie występują przesłanki do zastosowania krótszego okresu. W przypadku kategorii zawodowych, takich jak C i D, ważność dokumentu wynosi maksymalnie 5 lat i zależy także od wymaganych orzeczeń lekarskich oraz innych ustawowych warunków. Kierowca posiadający bezterminowe uprawnienia kategorii B nie musi ponownie zdawać egzaminu tylko dlatego, że wymienia stary blankiet na nowy.

Ile kosztuje wymiana bezterminowego prawa jazdy w 2026 roku?

Potwierdzona opłata urzędowa za wydanie prawa jazdy wynosi 100 zł, natomiast projekt Ministerstwa Infrastruktury przewiduje jej zwiększenie do 115,50 zł. Proponowana podwyżka oznacza wzrost o 15,50 zł, czyli 15,5 proc. Projekt obejmuje także międzynarodowe prawo jazdy, którego wydanie miałoby kosztować 40,50 zł zamiast 35 zł. Na dzień przygotowania artykułu nie udało się potwierdzić ogłoszenia rozporządzenia wprowadzającego nowe stawki. Dlatego kwotę 115,50 zł należy traktować jako projektowaną, a nie obowiązującą.

Do opłaty urzędowej należy doliczyć koszt aktualnej fotografii, który może wynieść orientacyjnie około 50 zł, zależnie od zakładu fotograficznego. Przy stawce 100 zł łączny koszt standardowej wymiany wraz z wykonaniem zdjęcia wyniesie więc około 150 zł. Jeśli proponowana podwyżka zostanie wprowadzona, koszt ten wzrośnie do około 165,50 zł. Nie uwzględniamy tutaj badań lekarskich, ponieważ nie są one automatycznie wymagane przy zwykłej wymianie bezterminowego dokumentu przez osobę posiadającą bezterminowe uprawnienia.

Czy przy wymianie prawa jazdy potrzebne są badania lekarskie?

Wymiana bezterminowego prawa jazdy nie wymaga automatycznie ponownego badania lekarskiego ani egzaminu państwowego. Kierowca, któremu przyznano bezterminowe uprawnienia kategorii B, zachowuje je również po wymianie dokumentu. Nowy blankiet może otrzymać datę ważności do 15 lat, ale data ta nie jest równoznaczna z terminem wygaśnięcia samych uprawnień. Oznacza to, że okresowa wymiana dokumentu nie musi wiązać się z ponowną wizytą u lekarza.

Inaczej wygląda sytuacja osób posiadających uprawnienia ograniczone czasowo ze względów zdrowotnych albo kierowców, których obowiązują szczególne wymagania dotyczące badań. Jeżeli poprzednie orzeczenie straciło ważność lub kierowca został skierowany na nowe badania, ich wykonanie może być konieczne. Należy również odróżnić taką procedurę od administracyjnego zatrzymania prawa jazdy za wykroczenia drogowe. Warunki stosowania takich sankcji opisaliśmy w materiale o zasadach zatrzymywania prawa jazdy w 2026 roku.

Jak wymienić bezterminowe prawo jazdy?

Aby wymienić bezterminowe prawo jazdy, należy przygotować wniosek, aktualną fotografię, dokument tożsamości, dotychczasowe prawo jazdy oraz potwierdzenie opłaty urzędowej. Wniosek można złożyć osobiście lub wysłać pocztą. Właściwym miejscem jest starostwo powiatowe, urząd miasta na prawach powiatu albo urząd dzielnicy w Warszawie, zależnie od miejsca zamieszkania. Jeżeli w konkretnej sytuacji wymagane są dodatkowe orzeczenia lekarskie lub psychologiczne, trzeba je również dołączyć.

Fotografia do dokumentu powinna mieć wymiary 35 × 45 mm i spełniać wymagania określone dla zdjęć urzędowych. Opłatę zazwyczaj można uiścić przelewem lub w kasie urzędu. Według informacji Gov.pl sprawa powinna zostać załatwiona w ciągu miesiąca od złożenia kompletnego wniosku, choć w praktyce dokument zwykle jest gotowy wcześniej. W wyjątkowych przypadkach wymagających dodatkowych wyjaśnień termin może wydłużyć się do dwóch miesięcy. Status dokumentu można sprawdzić za pośrednictwem serwisów obsługujących wydawanie praw jazdy, w tym Info Car.

Warto też pamiętać, że zmiana samego adresu zamieszkania nie wymaga wymiany prawa jazdy, ponieważ współczesne blankiety nie zawierają adresu kierowcy. Zmiana imienia lub nazwiska jest natomiast powodem do aktualizacji dokumentu. Osoby posiadające terminowe prawo jazdy nie powinny odkładać wymiany do 2028 roku, jeżeli ważność ich dokumentu albo poszczególnych kategorii kończy się wcześniej. Aktualne procedury można sprawdzić bezpośrednio na stronie Gov.pl dotyczącej wymiany prawa jazdy.

Czy po 2033 roku można stracić uprawnienia do kierowania?

Niewymienienie starego prawa jazdy w ustawowym terminie nie oznacza automatycznej utraty posiadanych uprawnień, ale stary dokument utraci ważność. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia ważność blankietu od uprawnień do prowadzenia pojazdów. Kierowca posiadający bezterminowe uprawnienia nie musi ich ponownie uzyskiwać tylko dlatego, że minął okres ważności dokumentu. Nie jest to sytuacja tożsama z cofnięciem uprawnień albo prowadzeniem samochodu przez osobę, która nigdy ich nie uzyskała.

Rozróżnienie to potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 13 lutego 2025 roku, sygn. I KK 387/24. Sąd wskazał, że sama utrata ważności dokumentu nie oznacza utraty uprawnień, dlatego nie uzasadnia automatycznego przypisania kierowcy wykroczenia z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń. W określonych okolicznościach odpowiedzialność może być rozpatrywana na gruncie art. 95 § 1 tego kodeksu, który przewiduje grzywnę do 250 zł albo naganę. Nie oznacza to jednak, że przepis ten automatycznie znajdzie zastosowanie do każdego posiadacza nieważnego polskiego prawa jazdy. Znaczenie mają konkretne okoliczności oraz obowiązujące zasady posiadania i okazywania dokumentów. Z praktycznego punktu widzenia najlepiej wymienić stary blankiet w ustawowym terminie, aby uniknąć problemów podczas kontroli i załatwiania formalności.